Ptuj powstał jako rzymska placówka wojskowa na prawym brzegu Drawy, a potem przekształcił się w cywilną osadę Poetovio na przeciwległym brzegu. Według dzieła Historiae Tacyta, Ptuj istniał już w 69 r. n.e. Poetovio – największe wówczas rzymskie osiedle na tych terenach – zyskało sławę za sprawą olbrzymiego kamiennego mostu na Drawie (w pobliżu dzisiejszego klasztoru Dominikanów) i akweduktu doprowadzającego wodę z odległego masywu Pohorje. W II i III w. Ptuj był ośrodkiem wyznawców mitraizmu – religii o perskim rodowodzie, popularnej wśród rzymskich żołnierzy i niewolników. Okres świetności miasta zakończyły brutalne najazdy – najpierw Gotów w V w., potem Hunów, Longobardów, Franków i Słowian.
W X w. zamek w Ptuju (niem. Pettau) zaatakowali Węgrzy, jednak bez powodzenia. Prawa miejskie Ptuj otrzymał w 977 r. i przez kilka kolejnych stuleci przeżywał okres rozkwitu dzięki handlowi rzecznemu na Drawie. Osiedliły się tutaj dwa zgromadzenia zakonne, dominikanów i franciszkańskich braci mniejszych, które wybudowały klasztory. Węgrzy napadali i okupowali Ptuj przez większą część XV w., natomiast każdy z sześciu ataków tureckich został odparty.
W połowie XIX w., gdy do wschodniej Słowenii dotarła kolej łącząca Wiedeń z wybrzeżem, odwieczna rywalizacja między Mariborem a Ptujem została w gruncie rzeczy rozstrzygnięta na korzyść tego pierwszego. Choć Ptuj uratowała od zapomnienia wybudowana w 1863 r. linia kolejowa do Budapesztu, aż do I wojny światowej miasto było raczej ośrodkiem prowincjonalnym i słabo uprzemysłowionym, zamieszkanym głównie przez ludność pochodzenia niemieckiego.
Ptuj rozciąga się na północnym brzegu Drawy, przekształcającej się na południowym wschodzie w sztuczne Ptujsko jezero. Potężny zamek o nieregularnej bryle, wzniesiony na 300-metrowym wzgórzu, na północny zachód od miasta, góruje nad pozostałymi zabudowaniami. W mieście właściwie nie ma centrum. Najciekawsze pod względem historycznym są okolice Slovenskiego trgu, a w upalne dni kusi Terme Ptuj – ośrodek leczniczo-wypoczynkowy na drugim brzegu rzeki. Dworzec autobusowy jest usytuowany 450 m na północny wschód od Minoritskiego trgu, przy Osojnikova cesta, a budynek stacji kolejowej – 200 m dalej.
Ogromną przyjemność sprawia spacer po centrum Ptuja, gdzie można podziwiać wiele gotyckich, renesansowych i barokowych budowli. Niepodobna się tu zgubić, ale jeśli komuś się to przytrafi, pomogą znaki informacyjne w czterech językach. Łukowate przęsła przypominające nieco mostki nad wąskimi uliczkami służą podtrzymaniu starszych budynków.
